«Тварыць – штодзённа, апантана 
Для чалавека значыць – жыць».

Ніл Гілевіч. «Родныя дзеці» 

30 верасня 2026 года спаўняецца 95 гадоў з дня нараджэння апошняга з васьмі народных паэтаў Беларусі, выдатнага фалькларыста, публіцыста, навукоўца, педагога, заслужанага дзеяча навукі Рэспублікі Беларусь, грамадскага дзеяча Ніла Сымонавіча Гілевіча (1931–2016).

Ніл Гілевіч нарадзіўся ў вёсцы Слабада Лагойскага раёна ў сялянскай сям’і Сымона Пятровіча і Кацярыны Міхайлаўны, дзе разам з ім расло восем дзяцей. Дзіцячыя і юнацкія гады будучага паэта прайшлі ў нялёгкі час: вайна, акупацыя, праца калгасным паштальёнам у 1945–1947 гадах. Менавіта гэтыя ўражанні сталі асновай паэзіі Ніла Сымонавіча і яго аўтабіяграфічнай аповесці «Перажыўшы вайну». 

Пасля заканчэння Мінскага педагагічнага вучылішча і філалагічнага факультэта БДУ ён застаўся ў навуцы: скончыў аспірантуру, стаў кандыдатам філалагічных навук, дацэнтам, а з 1978 года – прафесарам кафедры беларускай літаратуры.

Літаратурная спадчына мастака слова надзвычай багатая. Ніл Гілевіч – аўтар шматлікіх паэтычных зборнікаў («Песня ў дарогу», «Прадвесне ідзе па зямлі», «Неспакой», «Бальшак», «Актавы», «Святлынь», «Повязь» і інш.), рамана ў вершах «Родныя дзеці», кніг сатыры і гумару («Званковы валет», «Кантора», «Дыялог на хаду»), а таксама твораў для дзяцей («Сіні домік, сіні дом», «Дождж-грыбасей», «Загадкі»). 

Асаблівае месца ў творчасці Ніла Гілевіча займае фалькларыстыка: ён даследаваў беларускую народную лірыку і загадкі, выдаў кнігі «Наша родная песня», «Паэтыка беларускай народнай лірыкі», «Паэтыка беларускіх загадак», а таксама ўклаў і адрэдагаваў шэраг фальклорных зборнікаў – «Песні сямі вёсак», «Песні народных свят і абрадаў», «Лірыка беларускага вяселля». Акрамя таго, Гілевіч быў таленавітым перакладчыкам: на беларускую мову ён пераклаў творы больш чым 400 славянскіх паэтаў і пісьменнікаў: балгарскіх, славенскіх, сербскіх, украінскіх, польскіх, рускіх, лужыцкіх. 

Ніл Гілевіч быў не толькі літаратарам, але і актыўным грамадскім дзеячам. У 1980–1989 гадах ён узначальваў Саюз пісьменнікаў БССР, быў сакратаром Саюза пісьменнікаў СССР, а ў 1989–1997 гадах – старшынёй Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны і галоўным рэдактарам бюлетэня «Наша слова». Як дэпутат Вярхоўнага Савета БССР XI склікання Ніл Сымонавіч кіраваў працоўнай групай па падрыхтоўцы Закона аб мовах, прынятага ў 1990 годзе, паводле якога беларуская мова вызначалася адзінай дзяржаўнай.  

Памёр Ніл Гілевіч 29 сакавіка 2016 года і пахаваны на Кальварыйскіх могілках побач са сваёй жонкай Нінай Іванаўнай. Яго імя ўшанавана ў літаратуры і навуцы: ён быў заслужаным дзеячам навукі БССР, лаўрэатам Дзяржаўнай прэміі імя Янкі Купалы і Міжнароднай прэміі імя Хрыста Боцева, узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, Дружбы народаў, медалём Францыска Скарыны. 

У 2018 годзе на яго магіле быў урачыста адкрыты помнік. 

Сёння творчасць Ніла Гілевіча застаецца жывым напамінам пра чалавека, для якога любоў да роднага слова была справай усяго жыцця. Памяць пра выбітнага паэта падтрымліваецца праз выставы, адукацыйныя праекты і мерапрыемствы, якія дапамагаюць новым пакаленням адкрываць для сябе творчасць і шматгранную асобу Ніла Сымонавіча Гілевіча.

Падрыхтавана па матэрыялах адкрытых інтэрнэт-крыніц

Ежегодно 27 сентября во всем мире отмечается Всемирный день туризма. В 2026 году тема туристического дня – «Цифровая повестка и искусственный интеллект для переосмысления туризма». Этот девиз отражает глубинный сдвиг, переживаемый всей индустрией: из сферы, управляемой в основном человеческим опытом и интуицией, туризм стремительно превращается в высокотехнологичную экосистему, где данные и алгоритмы становятся ключевыми драйверами создания ценности, устойчивости и конкурентоспособности.

Искусственный интеллект уже сегодня начинает кардинально менять туристический опыт. Продвинутые алгоритмы на основе анализа больших данных способны прогнозировать туристические потоки с беспрецедентной точностью, позволяя снизить нагрузку на города и достопримечательности. Это не только вопрос комфорта, но и фундамент для устойчивого развития туристических объектов.

Цифровизация также открывает новые границы для сохранения и интерпретации культурного наследия. Технологии дополненной и виртуальной реальности, управляемые искусственным интеллектом, могут «оживить» исторические объекты. Это расширяет аудиторию, генерирует новые формы культурного туризма и создаёт альтернативные источники дохода для объектов наследия, способствуя их сохранению.

Туризм – это драйвер для развития экономики, роста благосостояния и образованности населения, важный инструмент для развития социальных, культурных международных связей.

В Минске с 24 по 27 сентября в рамках празднования дня туризма дан старт Марафону бесплатных экскурсий. Марафон представляет собой маршруты на брендовые предприятия страны, в залы театров и кино, на спортивные арены и в музеи.

Подготовлено по материалам сайтов https://ecoinfo.bas-net.by, https://news.by  

Ежегодно 21 сентября во всех странах и на всех континентах нашей планеты отмечается Международный день мира. Генеральная Ассамблея ООН объявила этот день днем, посвященным укреплению идеалов мира путем соблюдения 24 часов ненасилия и прекращения огня.

Международный день мира – это праздник взаимопонимания между народами, уважения к их этническим, религиозным, культурным традициям и обычаям, позволяющий объединить усилия человечества и противостоять агрессии и насилию.

Кроме того, основной идеей дня мира является акцентирование внимания на том, что мир является не пассивным состоянием отсутствия войны, а активным процессом, требующим постоянных усилий от каждого человека, сообщества и государства.

В 2026 году Международный день мира проходит под девизом «Инвестируйте в мир – для каждого, повсюду, каждый день». Особый акцент ставится на повседневных творцах мира – людях, которые предлагают инициативы, закладывают основу для стабильности и строят прочный мир, начиная с местного уровня.

Необходимо помнить, что мир создается не только за столом переговоров, а зависит от всех, везде и каждый день.

Каждый человек может внести свой вклад в дело мира: уделить свое время тому, кому нужна помощь и поддержка; организовать «круг мира» – межпоколенческий диалог о путях решения проблем.

Стоит помнить, что только объединившись можно достичь укрепления мира, дружбы, взаимопонимания и согласия между людьми, ведь одной из главных ценностей нашей жизни является МИР. 

Подготовлено по материалам сайта ООН

19 сентября 2026 года отмечается 35-летие со дня официального обретения государством названия «Республика Беларусь». Именно в эту дату в 1991 году Верховный Совет принял Закон № 1085-XII «О названии Белорусской Советской Социалистической Республики и внесении изменений в Декларацию Верховного Совета Белорусской Советской Социалистической Республики о государственном суверенитете Белорусской Советской Социалистической Республики и Конституцию / Основной Закон / Белорусской ССР», который утвердил как полное наименование страны «Республика Беларусь», так и его сокращенную форму – «Беларусь».

В соответствии с документом, были установлены правила транслитерации названия на иностранные языки, основывающиеся на белорусском произношении. При этом применение старых бланков, печатей и штампов с надписью «Белорусская ССР» разрешалось вплоть до 1993 года.

Оригинал Декларации, подтверждающей юридический переход республики от союзного статуса к самостоятельному государству, сегодня хранится в Национальном архиве Республики Беларусь (фонд № 968). Принятый 19 сентября 1991 года Закон окончательно закрепил новое название страны, внеся соответствующие поправки в Декларацию 1990 года и Конституцию БССР.

Это историческое событие стало точкой отсчета в становлении суверенной и независимой Беларуси, а сохранение родного названия стало символом национального единства и гордости за свою страну, которую мы с честью продолжаем строить сегодня.

19 сентября 2026 года в г. Миоры состоится торжественное открытие экологического праздника «Жураўлі і журавіны Міёрскага краю».

В рамках праздника пройдет областная интерактивная выставка-конкурс художественных изделий «Птушыны перапалох», а также областной конкурс ансамблей песни и музыки «Жураўліны звон». Кроме того, гости мероприятия смогут насладиться концертной программой и других творческих коллективов или посетить  различные тематические интерактивные площадки.

Также участникам фестиваля представится возможность попробовать клюквенный морс, разные сладости из клюквы и закупить эти ягоды про запас на зиму.

Справочно: истоки экологического события берут начало с 2012 года. Именно на территории Миорского района расположено самое крупное верховое болото Беларуси – Ельня, которое по запасам клюквы занимает первое место в Беларуси. Кроме того, Миорщина ежегодно встречает во время осенней миграции более 4 000 серых журавлей и десятки тысяч гусей разных видов.

Данное мероприятие позволит каждому желающему понаблюдать за большим количеством красивых птиц, сделать незабываемые снимки, а профессиональным орнитологам – поделиться полезной информацией об интересующем представителе пернатых.

Более подробно с программой праздника можно ознакомиться здесь.

Подготовлено по материалам сайта https://miory.vitebsk-region.gov.by/

17 верасня 2026 года ў 11:00 адбудзецца Рэспубліканскі дыктант «Дзень народнага адзінства». Сёлета мерапрыемства пройдзе ў традыцыйным анлайн-фармаце, тэкст прадыктуе вядомы беларускі блогер Андрэй Максімаў.

Дыктант прысвечаны патрыятызму, памяці і адзінству краіны. Пляцоўкамі правядзення стануць установы адукацыі па ўсёй Беларусі. Складанасць тэксту ацэньваецца як сярэдняя, таму паспрабаваць свае сілы зможа кожны.

Прамая трансляцыя дыктанта будзе арганізавана на рэсурсах сайта moladz.by. Удзельнікі змогуць далучыцца да эфіру, запісаць тэкст пад дыктоўку, а пасля завяршэння – праверыць сябе па апублікаваным арыгінале тэксту.

Арганізатары адзначаюць, што дыктант будзе спрыяць папулярызацыі беларускай мовы і ўмацаванню нацыянальнай самасвядомасці, аб’ядноўваючы ўдзельнікаў розных узростаў і прафесій.

У адпаведнасці з Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 07.06.2021 № 206 17 верасня наша краіна адзначыць дзяржаўнае свята – Дзень народнага адзінства. Сёлета спаўняецца 87 гадоў уз’яднання Заходняй Беларусі і БССР.

Дата мае невыпадковы характар: гэты дзень стаў актам гістарычнай справядлівасці ў дачыненні да беларускага народа, падзеленага супраць яго волі ў 1921 годзе ва ўмовах Рыжскага мірнага дагавора, і назаўсёды замацаваўся ў нацыянальнай гістарычнай традыцыі.

17 верасня 1939 года адбылася падзея, якая стала адной з самых знамянальных у гісторыі нашай краіны. Паход Чырвонай арміі ў Заходнюю Беларусь меў для беларускага народа вялікае значэнне, паколькі аб'яднанне ўсходніх і заходніх тэрыторый у адзінай дзяржаве стварала перадумовы для будаўніцтва новага жыцця. 14 лістапада 1939 года Вярхоўны Савет БССР зацвердзіў Закон «Аб прыняцці Заходняй Беларусі ў склад Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі». Пасля ўз’яднання з БССР на тэрыторыі Заходняй Беларусі ўводзілася новае адміністрацыйна-тэрытарыяльнае дзяленне: былі ўтвораны вобласці, раёны, сельскія саветы. У выніку тэрыторыя БССР павялічылася да 225,7 тыс. кв. км, а насельніцтва – у два разы.

Святкаванне Дня народнага адзінства – даніна памяці нашым суайчыннікам, якія змагаліся за ўз’яднанне беларускага народа ў адзінай нацыянальнай дзяржаве. Менавіта адзінства дапамагло нам выстаяць у гады Вялікай Айчыннай вайны, перамагчы і аднавіць краіну з руін. І сёння мы разам працуем на карысць нашай Радзімы – Рэспублікі Беларусь.

Сёння беларускі народ аб’яднаны ў выбары стратэгічнага курсу на развіццё моцнай, суверэннай і квітнеючай краіны. Устанаўленне Дня народнага адзінства 17 верасня падкрэслівае пераемнасць пакаленняў, непахіснасць і самадастатковасць беларускай нацыі і дзяржаўнасці.

Акадэміяй нацыянальнай адукацыі падрыхтаваны матэрыялы для правядзення адзінага ўрока 17 верасня 2026 года, прысвечанага Дню народнага адзінства, для ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі.

Інфармацыйна-асветніцкая інтэрактыўная карта «Вуліцы/завулкі/плошчы, названыя ў гонар падзей 17 верасня 1939 года,
у населеных пунктах Рэспублікі Беларусь»

Сёлета сталіца Рэспублікі Беларусь адзначае сваё 959-годдзе. Свята абяцае стаць сапраўдным фестывалем гарадскога жыцця, культуры і спорту з больш чым 20 тэматычнымі пляцоўкамі па ўсім горадзе.

Галоўны дзень свята – 12 верасня, але святочныя мерапрыемствы з нагоды святкавання Дня горада стартавалі ўжо 6 верасня Мінскім паўмарафонам, у якім прынялі ўдзел каля 30 000 чалавек.  

У суботу, 12 верасня, у 10:00 ля абеліска «Мінск – горад-герой» пройдзе ўрачыстая цырымонія ўскладання кветак.  

Адначасова на плошчы Перамогі лепшыя вучні заступяць у ганаровую варту ля мемарыялаў і памятных знакаў у рамках акцыі «Вахта памяці», а ўрачыстае адкрыццё Вахты на Пасту №1 дасць старт новаму 2026/2027 навучальнаму году.

Таксама 12 верасня Мінск запрашае гасцей і жыхароў сталіцы на яркія святочныя мерапрыемствы. На скрыжаванні праспекта Пераможцаў і праспекта Машэрава з 10:30 да 23:00 разгорнецца міжнародны фестываль гістарычнай рэканструкцыі «Мінск старажытны», дзе больш за 500 удзельнікаў з Беларусі, Расіі і Кітая прадэманструюць атмасферу мінулых стагоддзяў.

У парку культуры і адпачынку імя 50-годдзя Вялікага Кастрычніка з 13:00 да 18:00 пройдзе гарадскі фестываль маладзёжных субкультур «Код культур», а на пляцоўках ва ўсіх раёнах Мінска ў гэты ж час адбудзецца маладзёжны флэшмоб «#уРытмеСталіцы». Ля Палаца спорту з 10:00 да 23:00 будзе працаваць святочны кірмаш, а з 11:30 да 23:00 там жа будуць гучаць музычныя кампазіцыі ў рамках канцэртнай праграмы «Мінск маёй душы».      

Асноўныя гулянні будуць сканцэнтраваны не толькі каля Палаца спорту, але і па ўсіх раёнах Мінска.

Галоўнай урачыстай падзеяй дня стане цырымонія ўручэння дыпломаў аб прысваенні ганаровага звання «Мінчанін года» і святочны канцэрт, якія пройдуць з 17:00 да 18:30 на плошчы Свабоды.

Яркай кропкай падзеі стане піратэхнічнае феерверк-шоу ў скверы «Старосцінская слабада».  

Падрабязней з планам асноўных святочных мерапрыемстваў, прысвечаных Дню горада Мінска, можна азнаёміцца на афіцыйным сайце Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта.

Падрыхтавана па матэрыялах сайта Мінгарвыканкама

Штогод у першую нядзелю верасня наша краіна адзначае Дзень беларускага пісьменства. Першай сталіцай свята ў 1994 годзе быў старажытны Полацк, потым гасцей з усяго свету сустракалі Тураў, Навагрудак, Нясвіж, Орша, Пінск, Заслаўе, Мсціслаў, Мір, Камянец, Паставы, Шклоў, Барысаў, Смаргонь, Хойнікі, Ганцавічы, Глыбокае, Быхаў, Слонім, Бялынічы, Капыль, Добруш, Гарадок, Івацэвічы, Ліда.      

Сёлета XХХIІI Дзень беларускага пісьменства пройдзе ў горадзе Касцюковічы Магілёўскай вобласці, першыя згадкі пра які вядомы яшчэ з пачатку XVI ст. У Касцюковічах захаваўся аўтэнтычны рэлігійны помнік – мураваны Свята-Крыжаўзвіжанскі храм XІХ ст.  

У праграме Дня беларускага пісьменства ў гэтым годзе шмат мерапрыемстваў, якія зацікавяць прыхільнікаў кнігі і проста людзей, якія жадаюць карысна правесці час. Галоўныя тэмы свята: «Год беларускай жанчыны», «85-я гадавіна пачатку Вялікай Айчыннай вайны», юбілеі класікаў беларускай літаратуры і пяцігодка якасці. Усе гэты тэмы будуць адлюстраваныя і падчас сустрэч, і на кніжных паліцах, і падчас урачыстых імпрэз 5 і 6 верасня. 

Праграма Дня беларускага пісьменства даволі насычаная. Тэрыторыя, на якой пройдуць мерапрыемствы свята, складаецца з пяці шматфарматных тэматычных зон. Урачыстае адкрыццё свята пад дэвізам «Родная мова – мова шчаслівых людзей» і цырымонія ўзнагароджання лаўрэатаў Нацыянальнай літаратурнай прэміі запланаваны на 5 верасня.

Традыцыйна Міністэрства інфармацыі арганізуе Фестываль кнігі і прэсы, дзе можна будзе азнаёміцца з навінкамі беларускага выдавецкага рынку. Гасцей чакае насычаная праграма: інтэрактыўныя зоны ад БРСМ, Беларускага саюза жанчын, бібліятэк і СМІ Магілёўскай вобласці, спартыўныя і дзіцячыя пляцоўкі, работа фудкортаў, рэкламна-інфармацыйны тур па славутасцях горада і раёна.

Прыцягнуць увагу адкрыццё скульптурнай кампазіцыі «Алесь і Алеся» паводле вершаванага твора Аркадзя Куляшова «Алеся», гашэнне маркі і паштовага канверта, прысвечаных Дню беларускага пісьменства. Ад цэнтральнай плошчы будзе пачынацца вялікі інтэрактыўны пешаходны QR-квэст «Мая Касцюкоўшчына».

Больш падрабязна пра праграму XХХIІI Дня беларускага пісьменства можна даведацца тут.